Kanony Milla (ang. Mill’s methods, Mill’s canons of induction)

Potoczne określenie schematów wnioskowania indukcyjnego sformułowanych w 1843 roku przez angielskiego filozofa Johna Stuarta Milla (1806-1873). Schematy te, najogólniej mówiąc, umożliwiają ustalenie związków przyczynowych, które zachodzą pomiędzy badanymi zjawiskami.

  1. kanon jedynej zgodności (jeżeli obok zjawiska B, spośród wielu innych, jedynie zjawisko A zawsze się przy nim pojawia lub je poprzedza, oznacza to, że zjawisko A jest prawdopodobnie przyczyną zjawiska B).
  2. kanon jedynej różnicy (jeżeli obok zjawiska B, spośród wielu innych, jedynie brak zjawiska A powoduje, że zjawisko B ponownie się nie pojawia, to oznacza to, że zjawisko A jest prawdopodobnie przyczyną zjawiska B).
  3. kanon zmian towarzyszących (jeżeli zjawisko A uległo zmianie, a spośród wielu czynników jedynie czynnik X uległ zmianie, to oznacza to prawdopodobnie, że zmiana czynnika B powoduje zmianę zjawiska A)
  4. kanon zgodności i różnicy (jeżeli czynnik wspólny występuje we wszystkich przypadkach pojawienia się zjawiska, a jego brak towarzyszy przypadkom, w których zjawisko nie występuje, można uznać go za prawdopodobną przyczynę badanego zjawiska).
  5. kanon reszt (jeżeli znane przyczyny wyjaśniają część skutków, to pozostałe niewyjaśnione skutki należy przypisać pozostałym, jeszcze nieustalonym przyczynom).