Analiza zorientowana na zmienną to metoda badawcza, celem jest opis dwóch lub więcej zmiennych oraz wyjaśnienie zależności pomiędzy nimi. W trakcie tej analizy badacz identyfikuje zmienne, które mogą wpływać na określone postawy i poglądy społeczne; zakłada się, że wpływ tych zmiennych może być pewną prawidłowością, np. wiek, wykształcenie, miejsce zamieszkania i dochód osobisty mogą mieć szczególny wpływ na sympatie polityczne określonych grup społecznych.

W analizie zorientowanej na zmienną istotne jest ustalenie i opis zmiennych pozwalających wyjaśnić zachowanie całych grup społecznych. Poszczególne przypadki, tj. pojedyncze osoby reprezentujące opisywaną grupę, są natomiast traktowane
przez badacza drugoplanowo. Zakłada się bowiem, że wpływ analizowanych zmiennych ma charakter powszechny, dotyczy całych grup społecznych, a nie tylko pojedynczych przypadków. Przeciwieństwem omawianej metody jest analiza zorientowana na przypadek.